Jak zdać maturę z fizyki

Jak zdać maturę z fizyki – proste recepty

Matura z fizyki to nie K2, choć – trzymając się pewnej analogii – wymaga wysiłku, by zdobyć szczyt. Konieczne jest wcześniejsze przygotowanie i przekraczania własnych słabości i zwątpienia. Co Cię powstrzymuje, by zdać maturę z fizyki wysoko?

Gdyby szukać źródeł sukcesu w uczeniu się, to niewątpliwie jednym z nich jest łączenie wielu informacji ze sobą – połączone na różne sposoby informacje. Dzięki wielorakim połączeniom między poszczególnymi informacjami uzyskuje się:

  1. lepszą pamięć, ponieważ poszczególne informacje są pamiętane, gdyż mają znaczenie,
  2. lepszy dostęp do poszczególnych informacji, ponieważdzięki skojarzeniom można dotrzeć do kluczowej informacji,
  3. lepsze rozumienie zagadnienia, ponieważ widzi się je z różnych punktów widzenia

Aby podtrzymać motywację do zdobywania informacji i szukania powiązań między nimi, trzeba podtrzymywać naturalną ciekawość świata.

Jak być (nieustannie) zaciekawionym?

Moje sugestie:

  1. Obserwuj i zwracaj uwagę na nietypowe działania maszyn, zwierząt, ludzi, pytaj się o historię rzeczy – co się działo z nimi wcześniej np. milion lat temu.
  2. Obserwuj i zwracaj uwagę na typowe sytuacje, zjawiska. Świetną okazją do obserwacji są zjawiska pogodowe, które dobrze znamy (?).
  3. Angażuj zdobytą wiedzę do prób wyjaśniania zaobserwowanych zjawisk z życia codziennego. Do jakiego stopnia jest to wyjaśnienie dokładne?
  4. Jeśli nie potrafisz do końca w pełni poprawnie przewidzieć przebiegu zdarzeń lub wyjaśnić przyczyny zjawiska, nie podawaj pierwszego z brzegu, by mieć zagadkę rozwiązaną.
  5. Jak dawniej produkowano rzeczy codziennego użytku? Jak sobie radzono dawniej w budownictwie (zwykłe chaty i katedry), w nawigacji i żeglarstwie?
  6. Przyroda jest w Twoim ciele – zastosuj fizykę do siebie: Jak to się dzieje, że podnosisz ciężary? Co się dzieje w trakcie oddychania? Jak zastosować prawo Pascala do układu krwionośnego?
  7. Wykonuj własne eksperymenty z dostępnych materiałów, a jeśli trzeba również z niedostępnych.
  8. Jeśli nie możesz wykonać doświadczenia, poszukaj filmu w Internecie. Stosuj zatrzymywania i powtórki, by uruchomić w swoim umyśle stan zaciekawienia: przewidywanie i stawianie hipotez, powtarzaj wybrane fragmenty, by uwzględnić wszystkie detale.
  9. Popatrz z punktu widzenia fizyka na inne dziedziny wiedzy i umiejętności (inne przedmioty). Do wyboru jest: chemia, biologia, geografia,  medycyna, informatyka, sport, muzyka, taternictwo, kryminalistyka, szybownictwo,  …
  10. Przeczytaj książkę popularnonaukową o fizyce, podręcznik o tym, jak studiować fizykę – na pewno znajdziesz coś dla siebie!
  11. ?

Najprostsze doświadczenia z fizyki

kosztują 0 zł. Można je wykonać, wykorzystując własne ciało (byle nie przesadzić). Nieco droższe, choć w zasadzie bez dodatkowych wydatków, to doświadczenia, które wykorzystują przedmioty codziennego użytku. Wiele z nich można znaleźć w biurku, w kuchni, w piwnicy… Silnik Stirlinga, który widać na zdjęciu poniżej, to już wydatek kilkuset złotych. Są oczywiście i znacznie droższe przyrządy do eksperymentowania.

Ale jest też youtube, gdzie można obejrzeć wiele ważnych eksperymentów. Oczywiście gorąco zachęcam do ich oglądania. Jedyny kłopot z doświadczeniami na filmikach jest taki, że się wszystkie udają (chyba dobrze, prawda?). A  doświadczenia własnoręcznie wykonane nie zawsze wychodzą. Albo jeszcze inaczej – wszystkie wychodzą, ale efekt jest nie taki, jaki miał być. I tu powstaje pytanie o przyczynę. Super! To jest ten moment, gdy zaczynasz pytać, dociekać. A odpowiedzią jest zrozumienie problemu fizycznego jeszcze głębiej. I odkrycie, że badane zjawisko mogło być nieodkryte czy niezauważone. Rzeczywistość jest ciekawa i nasz umysł wraz ze zmysłami jest świetnie przystosowany do jej badania.

Fizyka bez doświadczeń to nawet nie jest fizyka teoretyczna, to jest nieporozumienie.

Jeśli to możliwe, przy rozwiązywaniu zadań odwołuję się do doświadczeń. Pełnią one kilka ważnych funkcji:

  1. dają poczucie, że rozważa się zjawisko faktycznie istniejące, a nie coś, co ktoś kiedyś podobno zaobserwował, a teraz wszystcy za nim powtarzają
  2. daje lepsze zrozumienie praw przyrody, również wtedy, gdy eksperyment “nie wyszedł”
  3. pozwala zapamiętać prawa przyrody, gdyż angażuje zmysły i zaciekawienie
  4. daje motywację do dalszych przemyśleń i nowych eksperymentów

ALE matura z fizyki to głównie zadania a nie eksperymenty…

Zadanie z fizyki to krótka historyjka z eksperymentu opowiedziany w formie zagadki. Część tych zagadek wymaga obliczeń matematycznych, a część wymaga jakościowego (bez obliczeń) rozumienia zjawiska. Dzięki zapisowi matematycznemu opisujemy zjawisko fizyczne w inny sposób, bardziej precyzyjny, bardziej operacyjny (wzory można przekształcać, dzięki czemu uzyskujemy nowe informacje i jeszcze lepsze rozumienie). Umiejętności matematyczne potrzebne do rozwiązywania zadań też oczywiście należy ćwiczyć tak, by dojść do wprawy. Co więcej, dzięki takim analizom czysto matematycznym można lepiej zrozumieć zjawisko. Nie wszystko da się zaobserwować zmysłami – część rzeczywistości jest niedostępna naszym zmysłom. A dzięki właśnie obliczeniom jesteśmy w stanie wydedukować o tym, co się działo w obszarach, których nie byliśmy w stanie bezpośrednio zarejestrować. To bardzo ważne.

Co teraz?

Jeśli przed Tobą matura z fizyki w tym roku szkolnym, to polecam wpis KANaPKa: Formułowanie celów.

Jeśli chcesz fachowego wsparcia, przedyskutowania strategii przygotowań do matury z fizyki, pomocy w zrozumieniu fizyki, to